Đầu lòng hai ả tố nga. 
Một Hot Boy cũ, một Hoa Hậu liều 
Vi vu vãn cảnh non chiều 
Tập tành sống ảo để phiêu với người. 

 Phước Hải 11/2016.

Đọc thêm!

DÀNH CHO LỚP A ĐỐNG ĐA 78-81. 

    Mới tròn một tuần sau ngày hội lớp, mà thấy như lâu như sáu, bảy hôm. Các thành viên lớp A, dù đều mấp mé tuổi hươu, nhưng vẫn còn bận rộn. Hồng Minh về ngay chiều ấy, Huệ phải bắt taxi ngang đường về cơ quan có việc gấp. Mình chỉ kịp lướt qua HN hơn tiếng rồi cũng phải về, đến hôm sau lại cùng nhóm SG đón bạn Dũng “còi” và chuyển áo lớp cho hai bạn Kim Hương, Anh Sơn. Theo dõi trên FB thì thấy nhiều bạn đã tiếp tục có những chuyến đi, bạn Hường còn kịp tổ chức chuyến từ thiện, trong đó có phần đóng góp của lớp, lên tận Hà Giang.

   Thế mới biết, hai ngày họp mặt vừa qua, dù chưa thật đông đủ, nhưng cũng là một dịp không dễ có. 35 năm là một khoảng thời gian rất dài, quá đủ để đám bạn nhí nhố một thuở, kịp đi những chặng đường rất xa, đến những nơi rất khác, trở thành những người không giống ngày xưa. Vậy mà tất cả lại có ngày cùng về lớp cũ, ngồi bên nhau, nối tiếp những câu chuyện còn dang dở, thì điều đó đáng được xem như một cơ duyên.

    Nhớ những phút gặp gỡ cảm động ở Trường. Rồi chuyến du lịch về Eco Park và Đảo cò, những lúc ăn, uống, xem, chụp và trêu chọc nhau. Dù thời tiết có nóng, đội hình có mệt, nhưng quyết không để khí thế bị ảnh hưởng nên tất cả luôn tươi tỉnh, nhiệt tình. Nhiệt tình đến mức bỏ quên cả một bạn trong tình trạng không điện thoại, không tiền, không biết đường, may là vẫn còn cái áo đỏ nên lại tìm được về với lớp.

   Nhớ khu Resort mi-ni ven sông nhà bạn Thanh Sơn, với tấm pa-nô lớn in trên nền bức ảnh Sóc Sơn lịch sử, cùng video clip với những khuôn mặt thân quen được chiếu thường trực, đã giúp cho toàn thể lớp A, cả các bạn ở xa, đều hiện diện trong ngày gặp mặt. Màn đố vui có thưởng với những câu hỏi về đủ thứ chuyện cũ trong lớp, luôn gây ra những cuộc tranh cãi bất tận, hé lộ những tình tiết bất ngờ làm ban giám khảo phải chới với. Phần văn nghệ xen kẽ rồi kéo dài gần hết đêm, lúc sôi động, lúc sâu lắng, xứng với danh tiếng của đội văn nghệ lớp A, từng “quậy tưng” sân khấu Đống Đa một thuở. Đặc biệt là càng về khuya, nhiều giọng ca vàng bỗng nhiên phát lộ, với những bài hát được dành tặng nhau sau 35 năm ấp ủ, khiến người hát người nghe đều thấy bồi hồi.

    Màn trình diễn áo dài hết sức chuyên nghiệp của các bạn nữ vào sớm hôm sau cũng là một điểm nhấn. Dàn sao không tuổi đậm đà, tươi tắn của lớp A đã nâng trình của buổi họp lớp lên tầm sự kiện, gây chú ý lớn trong cộng đồng FB.

   Bao trùm lên tất cả là một không khí gia đình, một không gian ấm áp tình thầy, tình bạn. Đủ để lắng đọng bao nhiêu kỷ niệm vui buồn của tập thể lớp A Đống Đa 78-81, những ngày gắn bó dưới mái trường và cả 35 năm sau đó.

   Trong câu chuyện trước lúc chia tay, đã thấy nói về những lần gặp mặt tiếp theo, 40 năm, 50 năm…không biết sẽ thế nào. Ừ mà không biết sẽ thế nào? Hôm ấy hứng lên còn hẹn nhau đi phượt Sài Gòn, Châu Âu. Xem ra cái độ liều của lớp A vẫn còn ghê lắm, như những ngày xưa, từng cưỡi xe đạp cùi mà “bay” lên núi Sóc.

    Vậy hẹn dịp 40 năm các bạn nhé.

Đọc thêm!

Ghi nhanh: HỌP MẶT LỚP A ĐỐNG ĐA 78-81. 

   Hóa ra việc hẹn nhau đến trường để họp lớp vào sáng sớm lại cực kỳ hợp lý.

  Mình từ sân bay về đến đầu ngõ Quan Thổ lúc gần 6 giờ nhưng trời còn tối. Con đường Tôn Đức Thắng bây giờ sầm uất, khác xa phố Hàng Bột xưa, nhưng lối rẽ vào ngõ thì vẫn như ngày nào, đó là lối rẽ vào ký ức.

    Đi bộ dọc theo bờ tường, tới trường cấp một Tô Vĩnh Diện rồi đến sân vân động, dần đến cổng Trường…từng bước vẫn vô cùng thân thuộc, không một chút nào bỡ ngỡ.

    Đúng là con ngõ đã chật đi, đã đông thêm, nhưng vào buổi sớm vắng, hàng quán chưa mở, cộng thêm hiệu ứng làm nhòe của màn sương mùa thu, nên tất cả vẫn như 38 năm trước. Có thiếu chăng là thiếu tiếng trò chuyện, tiếng guốc mộc loẹt quẹt của nhóm bạn “quân khu” hồi ấy.

    Nhưng cũng chẳng phải chờ lâu, vừa định bước vào cổng trường thì đã nghe tiếng gọi của Công Dũng, Thanh Sơn. Sau đó là cái bắt tay đầu tiên sau 35 năm và những câu chuyện bắt đầu nối mạch.

    Sau mới biết, rất nhiều bạn đến sớm, không chỉ mình ở xa, phải “bay” từ nửa đêm, mà suốt tối hôm trước, đội HN đã nhắn tin gọi điện cho nhau “loạn xà ngầu”, họp chợ trên giời trước khi chợ dưới đất khai mạc. Còn các bạn ở xa không về được thì bật ăng-ten lên chờ sóng, có khi cũng mất ngủ (hoặc mất ăn - nếu lệch giờ) vì họp lớp.

    Vì thế mà cuộc họp diễn ra sớm hơn dự kiến (dù dự kiến đã rất sớm), chưa đến giờ học nên chỉ có riêng lớp mình với một sân trường đầy ắp kỷ niệm, chạm vào đâu cũng thấy kỷ niệm, gốc cây lớp trồng, lối lên dãy B năm lớp tám, lớp chín, lên dãy A năm lớp mười…kể cả mấy cái ghế đá của lớp mới tặng trường. Chỉ có chỗ xưởng cơ khí, nơi thân thuộc của đám con trai, giờ không còn để mà chạm.

    Nhà trường biết có buổi họp, vì các bạn HN đã liên hệ trước. Thầy Hợi dạy môn nguội, nhà gần Trường, chờ sẵn ở phòng trực với một bàn trà nước và hai đồng chí bảo vệ đương nhiệm, làm tiếp tân tự nguyện cho lũ trò cũ, Thầy chủ nhiệm Ngô San Huy cũng đã đến.

    Áo lớp được tặng cho từng người. Mặc áo rồi ai nấy đều rạng rỡ, hồng hào, đội hình quá đẹp, nổi bật trên nền khung cảnh mùa thu mướt mát của một ngôi trường lâu năm, từng được thế hệ học sinh 9X đặt tên là “Đống Đa vàng”.

    Không khí ấy cùng với sự có mặt của anh Bích “bọp”, chuyên gia nhiếp ảnh, một cựu học sinh Đống đa khóa trước, được BTC mời phụ trách khâu hình ảnh, đã tạo nên sự tự tin và hào hứng cho các hoạt động. Ngoài bộ ảnh chính thức của BTC, còn có hai tay máy Công Dũng, Thu Hương thường tranh thủ bắn tỉa những khoảng khắc khó đỡ, chưa kể 100% Sờ-mắc-phôn, Ai-bát của các thành viên và Camera an ninh của nhà nghỉ liên tục ghi hình ngoài luồng. Tất cả sẽ được công bố vào chỗ kín của lớp trên Facebook.

     Trở lại cuộc họp mặt, sau 1/100 giây ngập ngừng, tập thể lớp A 78-81 nhanh chóng tìm lại cái chất “không thể không yêu” của mình. Cùng nhau lên tầng ba, vào lớp cũ, ai về chỗ nấy, bồi hồi nhìn quanh, thấy cũng được vừa nửa. Sau giờ “ra chơi” dài 35 năm, đến giờ vào lớp, hao hụt có mười mấy mống thì cũng chấp nhận được. Ngày xưa lớp A (từ 8A đến 10 A) sĩ số biến động, ra vào liên tục, còn trong các buổi học thì khỏi kể, nhoằng cái bùng mất dăm đứa, mà đâu có sao, đến tiết sau, chúng nó lại kéo về (cho đứa khác bùng).

     Thầy lên bục giảng bài về định luật Ôm. Ở dưới léo nhéo đòi ôm nhau, lớp ồn như cái chợ, tranh chỗ ngồi, tranh cho cả những đứa vắng, lớp trưởng, bí thư to mồm nhất, cá biệt thì chạy lên quay phim thầy... Mình yên chí ngồi dựa vào cái góc cột. Ngày xưa mình làm chức tổ trưởng, hay ghi tội mấy đứa con gái nhiều chuyện nên bị chúng nó thù, không nhờ cái cột này che chở thì chắc chắn là biêu đầu vì ăn cốc.

    Vị trí này cũng rất lý tưởng để tranh thủ quay ra cửa sổ ngắm cảnh, xa tít sang La Thành, tận khu hồ Giảng Võ. Bây giờ thì nhà cao tầng liền kề, che hết tầm nhìn, học trò chỉ còn biết nhìn lên bảng, chả trách chúng nó tuy có giỏi nhưng đếch đứa nào biết làm thơ.

    Dạo hành lang, xuống nhà truyền thống, đoàn quân tóc muối tiêu, diện áo đỏ, bô lô ba la, hồn nhiên như cô tiên giữa sự khó hiểu đến ngỡ ngàng của đông đảo các bé học trò niên khóa 2016. Cũng có mấy cháu ngưỡng mộ nhìn con số 78-81 trên áo các cụ, số này chắc là học chuyên sử.

   Mấy chục phút qua nhanh, đã đến giờ vào học. Chụp ảnh cùng Ban Giám hiệu hiện thời, chia tay thầy Hợi và một số bạn phải về trước. Đội quân áo đỏ rời trường, trong một tâm trạng đầy lưu luyến nhưng cũng vô cùng sung sướng. Thì ra chúng mày, cứ ra khỏi cổng trường, được đi chơi là vui, cái thuộc tính học trò này, sau mấy chục năm vẫn thế.

   (Chương trình họp mặt tới đây kết thúc phần Lễ, để chuyển sang phần Hội - Còn tiếp)

Đọc thêm!

     Mới đi thi Robocon ở Ninh Bình về, thường được bà con hỏi: này, thành phố NB thế nào vậy?

     Thật cũng chẳng biết tả sao cho gọn. Tiếng là chục ngày ở đó nhưng cũng ưu tiên cho công việc. Đi nhiều nhất là chặng đường từ khách sạn về Trường Quân sự, thì thấy cũng giống như các nơi tỉnh lẻ khác, cũng nhà cửa, quán xá tà tà. Hơi khác một chút là trong thành phố có sông, có núi, mà toàn tên hay: sông Vân, núi Thúy, núi Ngọc Mỹ Nhân… ngay chỗ Trường Quân sự cũng có tên là phường Bích Đào, nghe có chất liêu trai.

       Nhà có điều kiện (đất đai), nên những khu vực mới mở đều rộng rãi, Trung tâm thể thao, Trung tâm hội nghị, đường sá…bề thế, hiện đại, có điều hơi vắng. Nhiều công trình bằng đá, chắc cũng của nhà làm được. Một quảng trường “nghìn tỷ” đang xây, thấy rất to nhưng mình cũng chưa hình dung được nó sẽ kết nối với khung cảnh xung quanh thế nào.

        Đặc sản ẩm thực sốt dê, cơm cháy được Ủy ban tỉnh chiêu đãi, khuyến mãi thêm món cá trắm hun trấu. Nguyên nửa con cá to chà bá, sạm màu khói, cũng ngon nhưng hơi nhạt. Hôm sau được ông anh Ninh Bình đãi lại món này, chọn cá nhỏ hơn, ướp đủ gia vị, cho thật đúng “chất”. Dê của Tỉnh cũng không “chất” bằng dê ngoài quán, nhưng vẫn hơn dê SG một bậc.

       Ngoài con đường quốc lộ là trục chính thì phố xá cũng yên tĩnh, dân phố cũng thong thả kiểu công chức. Giờ cao điểm mới thấy cảnh sát giao thông  xuất hiện, đặc biệt là nhiều cảnh sát nữ trẻ đẹp, đứng ngay ngắn như người mẫu, nhờ các em này mà xe cộ đến giao lộ cứ tự động đi chậm lại.   

        Buổi tối quán xá đóng cửa sớm, muốn ăn khuya phải dặn trước, rau thơm chỉ có húng lủi,bún, phở, bánh cuốn đều thế. Hỏi nhà có rau gì không? có ạ, đưa ra một bọc to, lại là húng lủi. Được cái chị chủ xởi lởi, hôm đầu tính cả đoàn ăn là bốn trăm ngàn, những hôm sau thêm bớt mấy đứa vẫn cứ bốn trăm, bán mớ, free chè chén và thuốc lào. Nghe nói ở trung tâm thì nhộn nhịp hơn, có đủ quán Bar này nọ, nhưng mình chưa có dịp đến.

        Mấy bữa mới đến, thời tiết âm u giở mưa nên cũng buồn tẻ. Đến hôm có nắng, leo lên tầng thượng khách sạn mới thấy xung quanh núi non trập trùng, tạo những nét chấm phá. Cô lễ tân trang thủ giới thiệu phía đó là Tràng An, Bái Đính, rồi Tam Cốc, Bích Động, Thung Nham, Cố Đô…toàn những nơi nổi tiếng.

Đọc thêm!

Điểm đến Đồng Nai thác Giang Điền 
Giữa ngày đầu hạ nóng như điên 
Lửng lơ sông vắng chờ tắt nắng 
Ngơ ngác hàng cây đợi gió lên 
Lô nhô ghềnh đá người không thấy 
Quán cũ thời gian cũng ngủ quên 
Chợt thương gốc mít ôm bầy trái 
Tạc giữa khô khan một dáng hiền.

Đọc thêm!

Hôm 25/10, họp mặt Quân khu Nam Đồng mình đến hơi muộn, còn đứng lớ rớ ngoài sân tìm người quen thì thấy trong hội trường vỗ tay rào rào rồi giới thiệu Trần Lập hát bài của Quân khu. 

Vội đi vào thì gặp ngay Phương Lan đang cố giơ điện thoại để quay phim, thấy mình cựu lớp trưởng liền giao ngay con dế bảo: Thông quay hộ cái, về cho Thanh Hương xem. Hội trường đông nghịt, mình ở mãi dưới, tập trung tác nghiệp,những lúc cao trào vẫn phải đứng ngay ngắn, không được vẫy tay reo hò như mọi người. Sau này xem lại Clip buổi họp mặt trên Youtube, không thấy người nhưng thấy cái điện thoại, ai hỏi vẫn tự tin chỉ chính xác chỗ mình đứng. 

Hát xong, TL xuống hội trường cùng mọi người. Mình không quen nên chỉ gật đầu chào, hỏi thăm xã giao mấy câu. Định nhờ chụp chung tấm hình làm kỷ niệm nhưng đông quá nên ngại. Nghĩ bụng, chắc còn nhiều dịp. 

Mình thích những bài hát của TL, đặc biệt là bài”Đường đến ngày vinh quang”. Dịp Robocon 2004, TL hát bài này ở sân Quần ngựa, giữa “chảo lửa” đêm chung kết, tiếng cổ vũ vang rền của mấy ngàn sinh viên không át được tiếng hát hừng hực của ca sĩ. Một lần tình cờ xem bản đồ khu Nam Đồng, thấy ai đó ghi dòng chú thích “Nhà ca sĩ TL” ở khu vực nhà 8, mới biết là TL là người QKNĐ. Có lẽ TL về đó khi mình đã chuyển đi, nhưng vẫn thấy khoái, vẫn cứ khoe khi có điều kiện. 

Trước hôm gặp mặt vừa rồi, tối 22/10, mình ngồi ở nhà bạn Minh gù cùng với nhiều anh em sau bao năm mới hội ngộ, cùng háo hức bàn bạc về buổi “đại lễ” sắp tới, uống đủ loại bia rượu và “duyệt” bài Quân khu ca “Những người con của lính” do TL sáng tác và thể hiện. Không thể tả hết độ hay của bài hát trong không khí ấy.

Ra về mình được nhận một huy hiệu Quân khu và đĩa CD bài “Những người con của lính”. Không có máy nên đêm ấy không mở để nghe lại được, nhưng lời bài hát đọc lên vẫn thiết tha từng chữ, đủ thấy tình cảm của TL với bạn bè, với mọi người 

Mở lòng mình tìm về chốn xưa

Nơi ta đã sống biết bao tháng ngày

Khoảng trời tuổi thơ nuôi bao ước mơ

Cho ta bước qua bao ngày giông bão… 

Về SG mấy bữa thì nghe tin TL ốm, rồi hôm nay biết TL đã mất. Mọi sự xảy ra quá nhanh, những ấn tượng tốt đẹp mới như ngày hôm qua. Tiếc là, sẽ không còn có dịp nào nữa. 

Đọc thêm!

Thế là Tết lên đường về năm cũ 
Những đào mai ngơ ngác rải bông tàn 
Mới hôm nào trên cành e ấp nụ 
Giờ hóa vàng hoai vọng chốn nhân gian 

 Ta tạm cất những ngày vui đầy đặn 
Nghe thời gian gõ nhịp đã nhanh dần 
Đoàn tàu ghế mải chơi cùng chúng bạn 
Đến ga này còn được mấy mươi xuân. Đọc thêm!

MÙA SƯƠNG. 

    Hôm rồi mới thử cái máy tạo ẩm Humax, loại dùng cho phòng thí nghiệm. Máy này là loại siêu âm tự động nên cũng lành, cứ việc đổ nước, bật điện, giây lát sau một làn hơi nước như khói bắt đầu phun ra. Mình để tốc độ lớn cho hơi nước tỏa ra khắp phòng. Mấy đứa nhỏ háo hức xòe tay đón luồng hơi lành lạnh, rồi chúng nó để hơi nước phả vào mặt, cho đến lúc có những chấm sương li ti bám trên mi, trên tóc.

   Những đứa trẻ phương Nam đã có chút cảm giác về một mùa sương xứ Bắc.

    Nhớ những màn sương mùa đông năm 72, giữa lúc chiến tranh ác liệt nhất, khi đó mình còn nhỏ, được sơ tán về một miền quê Vĩnh Phúc. Sáng sớm đám trẻ đưa nhau đi học, mới đầu đi chung nhưng rồi dần dần tách ra các hướng (các lớp học khi đó là những nhà hầm lớn, được chia rải rác trên cánh đồng để tránh bom đạn), tới lúc chỉ còn một mình với màn sương mù mịt. Sương sớm mùa đông đặc như sữa, cây cối cách mươi mét chỉ thấy mờ mờ. Mình cứ đi miết trên con đường đất rất dài, vừa sợ, vừa lạnh, đi mãi tới khi mừng rỡ nghe tiếng đám bạn cùng lớp lao xao trong màn sương, dù vẫn chưa nhìn thấy chúng nó.

    Ký ức tuổi nhỏ bền lâu, mình còn nhớ cả cái mùi sương ngàn ngạt.

    Tới hồi học đại học dưới chân núi Tam Đảo, vùng này quanh năm lãng đãng sương. Những buổi tối cuối thu đầu đông sương giăng mờ đất, nhiều lần mình từ Hà Nội lên muộn, đạp xe vào trường giữa một biển sương lạnh giá, vừa đi vừa dò đường. Những đêm có trăng, không gian nhạt nhòa một màu sương trắng, bạn bè hẹn hò, háo hức như đang chơi trốn tìm giữa bao la trời đất.

 “ Ngọn gió nào thao thức lúc buông đêm

 Biết hơi giá có còn vương trên áo

 Em còn nhớ màn sương mờ huyền ảo

 Nhớ vì sao hay mọc cuối chân trời” 

   Sài Gòn đôi khi cũng có sương, nhưng thường chỉ một chút thoảng qua như bụi, không biết có kịp làm ai đó bâng khuâng, mơ về một màn sương cổ tích: “Hôm qua em đi Chùa Hương. Hoa cỏ còn mờ hơi sương…”

   Nhớ mùa sương, cũng là nhớ về một thời gian khổ. Trong những ngày đông giá, hơi sương ẩm ướt đưa cái lạnh ngấm vào cơ thể. Những nẻo đường mờ sương dù đẹp, những anh hùng ra đi dù “sá gì sương gió”, nhưng rét thì không phải chuyện đùa. Những hạt sương tưởng như vô hình cứ từ từ bám vào tóc tai, quần áo, đến lúc đó thì dẫu anh hùng hay siêu nhân cũng cứ tự động mà run như cầy sấy (cầy ở đây là con cún). Không phải ngẫu nhiên mà người ta lại nói là “rét mướt”, mướt là ướt, rét mướt là rét + ướt = siêu rét. Trong các loại sương có loại sương muối, hay sương giá, xuất hiện khi trời quá lạnh, độ ẩm quá cao, sương hóa băng, bám như muối trên cây cỏ. Sương muối là ám ảnh của mùa màng và sức khỏe.

   Bây giờ thì mình “tạm biệt mùa đông, tạm biệt mùa sương” đã hơn hai chục năm. Những kỷ niệm cũng mờ mờ sương khói. Đôi lần trở ra Bắc vào mùa lạnh nhưng toàn ở trong nhà, ngồi ô tô, không có nhiều dịp để lang thang tìm lại cảm giác ngày xưa. Mà hình như không chỉ những người ở xa, mà bà con miền Bắc bây giờ cũng thế. Cửa kính hai ba lớp, rồi máy sưởi, máy hút ẩm…đã dần đưa rét mướt khổ sở ra khỏi phố phường, về thời xa vắng. Màn sương mùa đông tự nhiên lại được chờ mong, cứ như người đẹp.

 “Chiều đông sương giăng phố vắng…” 

 Mr Ẩm.

Đọc thêm!

ẨM IC 

  Thị trường bây giờ nhiều loại máy móc hay thật, ví dụ như cái máy hút ẩm. Nó đã góp phần giải quyết một số chuyện trong xã hội. 

  Cách nay ngót hai chục năm, trong câu chuyện của giới trẻ thường có câu “ẩm IC”. Chỉ cần nói thằng nọ, con kia bị “ẩm IC” là thiên hạ đã hiểu được vấn đề.

   Gốc gác sâu xa của chữ này xuất phát từ lĩnh vực kỹ thuật. Thời đó mới mở cửa, nước mình còn nghèo, đồ điện máy trên thị trường đa số là hàng “nghĩa địa”. Từ TV, đầu máy, cát-sét tới tủ lạnh, máy giặt, đồng hồ điện tử…hầu hết là “Made in Bãi rác” - được thu gom từ các kho phế thải xứ Đài Loan, Nhật Bổn. Về VN, chúng được mông móa, tân trang, chỉnh chọt sơ sơ rồi đưa ngay vào danh sách hoa hậu. Nhà nào gom góp được vài chỉ vàng để rước về một em TV màu chuyển hệ là danh tiếng nổi như cồn. Nếu còn kèm thêm một ông đầu máy Video nội địa nữa thì thôi rồi, chắc chắn nhà đó là đại gia, không cần bàn cãi.

    Khỏi phải kể, các bạn cũng biết là các sản phẩm công nghệ này luôn được o bế, lau chùi sạch bóng và đặt trong các loại tủ chuyên dụng cầu kỳ, kín mít, có khóa chắc chắn (Các loại tủ này hiện nay đã tuyệt chủng). Vậy mà chúng cứ chập chờn. Cái TV nhà mình, tiếng là TV màu nhưng khi xem bóng đá quốc tế vẫn chịu, không phân biệt được hai đội. Cầu thủ chạy tới giữa sân rồi mà cái quần đùi mầu đỏ còn lơ lửng ở vòng cấm địa!

   Đưa đi sửa thì hầu hết các trường hợp được thợ phán: “ẩm IC”. IC là cái mạch tích hợp, là đầu não của các các thiết bị điện tử. Hồi đó IC mới xuất hiện, chúng được sản xuất ở các nước ôn đới khô ráo nên khi đưa về VN chịu khí hậu ẩm ướt là giở chứng. Máy móc bị “Ẩm IC” rất khó chịu, hoạt động ngẫu hứng, dở dở ương ương, lúc được lúc mất, trời nắng thì chạy ro ro, trời mưa thì tịt. Bắt đền thì người bán cũng không xong vì nó đâu có hỏng hẳn, cũng chẳng phải lỗi của ai, cuối cùng đành hòa cả làng, chung quy là tại “cái nước mình nó ẩm”.

   Không hiểu cái bệnh “ẩm IC” có lây truyền từ máy sang người? hay cũng tại “cái nước mình nó ẩm” mà trong đời sống thời đó cũng xuất hiện nhiều nhân vật hơi khác thường, hành vi ẩm ương rất khó kiểm soát, rõ ràng đầu óc có vấn đề nhưng không thể giải thích. Thiên hạ bao quát những người này là “chập mạch”, “chập cheng” hay “ẩm IC” (Đôi khi nói chệch đi là hội chứng AIC). Bản thân chỗ mình cũng có một ông em đã yêu cầu cơ quan phải họp để biểu quyết xem cậu ta có “ẩm IC” hay không? tất nhiên là 100% cơ quan đồng thanh biểu quyết là IC cậu ta không hề ẩm mà rất khô, thậm chí còn “âm ấm”. Được vậy cậu em mới yên tâm (dù “ẩm IC” và “ấm đầu” cũng chẳng khác nhau là mấy).

   Bây giờ nghĩ lại mới thấy ngôn ngữ dân gian quả là thâm thúy, về khía cạnh nào đó, con người cũng như cỗ máy, cũng chịu ảnh hưởng của thời tiết. Trời mà mưa gió ẩm ướt thì ông người thế nào chẳng đau ốm, mệt mỏi, IC của ông người thế nào chẳng hơi âm ẩm, từ đó sinh ra khó chịu, thất thường, “sớm nắng chiều mưa”, để lâu là thành tật.

    Xã hội ngày càng tiến bộ, những hàng hóa “nghĩa địa” ngày xưa đã không còn. Môi trường sống của con người cũng được cải thiện. “Cái nước mình thì nó vẫn ẩm”, nhưng với những thiết bị hiện đại, độ ẩm không còn là bất trị. IC của máy móc và IC của người ta cũng mạnh khỏe hơn, thành ngữ “ẩm IC” vì thế mà không phổ biến nữa. Tuy nhiên hiện tượng “ẩm IC” cả về nghĩa đen và nghĩa bóng, thì đây đó vẫn còn, nếu ta không quan tâm đến nó. Vì vậy, xin kể lại chuyện một thời chưa xa, để các bạn trẻ biết “ẩm IC” là gì.

 Mr Ẩm.

Đọc thêm!

Năm tàn ngày tháng ruổi mau

Mưa nhanh gió vội ai đâu đợi mình

Thôi tìm lên chỗ yên bình

Chơi cùng vạt nắng rung rinh cuối chiều.

Đọc thêm!

     Năm 1982 Nhà nước bắt đầu lấy ngày “Hiến chương các Nhà giáo” 20/11 là ngày Nhà giáo Việt Nam. Các nơi đều tổ chức long trọng chào mừng ngày NGVN lần thứ nhất. 

    Lễ của Trường SQKT tổ chức ở phòng đầu dãy thư viện cũ, thẳng cổng chính vào. Dãy nhà này giờ đã phá làm vườn hoa. Lúc đó mình mới nhập trường được hơn tháng, là học viên nhưng cũng được mời dự lễ để đọc thơ. Trước đó, trung úy Thát, đại phó chính trị đã gọi mình lên bảo phải sáng tác gấp một bài thơ nhân dịp 20/11, muốn làm thế nào thì làm nhưng yêu cầu là “phải hay hơn các C (đại đội) khác”. 

    Đây là một yêu cầu thực sự khó vì khóa I - SQKT có nhiều nhân tài, như ở bên lớp xe tăng có bạn Lương Ngọc An, bây giờ là nhà thơ ở Báo Văn nghệ . Ngay trong mấy lớp xung quanh mà mình chưa quen hết, đã có nhiều cây văn thơ, sinh hoạt văn nghệ là giành nhau lên sân khấu. Chưa kể các thầy, trường “Vin” (Vin-hem Pich) ngày đó nhiều thầy mới đi Tây về, văn hóa thể thao đều đẳng cấp, có lần mình nghe lỏm mấy thầy hẹn nhau tối nay đi đấu thơ với “bọn Văn nghệ Quân đội”. 

    Thời gian lại gấp, cũng chưa biết phải ca ngợi các thầy bộ đội thế nào cho phải, các thầy cứ ke răm rắp, học viên vào lớp thở to còn không dám, chả nhẽ lại “bố của em ở trường, là thầy giáo mến thương”? 

   Sau rồi cũng nghĩ ra cách là phải “tích hợp” cảm xúc, ca ngợi thầy cô ngày xưa rồi “lồng ghép” các thầy, cô bộ đội vào để làm “mềm hóa” vấn đề. 

    Bài thơ cũng dài, chỉ nhớ đoạn đầu: 

 “ Rời mái trường lại tới mái trường 

 Ở đâu cũng ấm áp tình thương 

 Ở đâu cũng những người thầy giáo

 Dìu dắt em qua những chặng đường

 Nhớ năm tháng ấy tuổi học trò

 Có bè có bạn có thầy cô

 Những lời tha thiết còn nhớ mãi

 Theo bước em đi dựng cơ đồ…” 

   Sau đó là đoạn liên tưởng về các thầy cô hiện tại. Viết kiểu “liên tưởng” thế cũng dễ, mượn cái này khen cái kia, không sợ sai sót. Bản thân mình thấy bài thơ cũng sáo, nhưng nộp lên thấy đại phó gật gù, chỉ chữa vài chỗ, rồi bảo về tập.

    Hội trường hôm lễ 20/11 kê mấy dãy bàn dài, theo kiểu đám cưới thời bao cấp, trên bàn cũng chỉ có hoa, trà nước, bánh kẹo. Đại biểu ngồi đông chật, mình được bố trí ngồi đầu dãy để tiện đi lên sân khấu. Chỗ ngồi ngay gần các Thủ trưởng nên mình hoảng, không ăn uống, cũng chẳng nhớ ai nói gì, chỉ nhớ là sau khi ban tổ chức giới thiệu thì lên trước micro đọc bài thơ.

    Kết quả là được vỗ tay nhiệt liệt và nhiều thầy cô nhớ mặt, về sau còn được tái bản trên báo tường và được cái giấy khen. Còn ngay lúc đó thì mình cũng không kịp theo dõi các tiết mục khác xem phần của mình ở thứ hạng nào.

   Thời gian thấm thoắt, các thầy cô ngày ấy đều đã nghỉ, nhiều người đã mất. Bản thân lứa bọn mình cũng đã đến chặng cuối của hành trình đưa đò. Nhiều lễ 20/11 đã qua nhưng mình vẫn có một sự tự hào nho nhỏ là được tham dự ngày NGVN đầu tiên, cách nay đã 33 năm.

Đọc thêm!

Tặng em một tấm bản đồ
Xanh xanh màu lụt ai tô rối bời
Mỗi khi đi học đi chơi
Mua nhà mua đất em coi mà tường
Sài gòn giờ ngập bốn phương
Bởi nhiều các bác ễnh ương hứa lèo
Trăm năm sông chẳng nên đèo
Gò vấp cao ráo em theo anh về…

Đọc thêm!

  Không thể tin được là gần ba năm rồi mình chưa ra Hà nội. Thường thì năm nào cũng có.

   Vậy mà bẵng đi từ cuối 2012 đến giờ chẳng có chuyến nào. Lu bu chuyện nọ chuyện kia, hôm nay mới chợt nhớ ra. Kể cũng hơi lâu. 

  Ba năm trước HN chưa có cầu Nhật tân, chưa có xa lộ trên cao, chưa có nhà Quốc hội mới, đường Nguyễn Chí Thanh vẫn còn cây và quận Từ liêm thì chưa tách…Kiểu này ít nữa ra HN có khi phải hỏi thăm đường.

   HN cứ lạ dần đi. Đấy là chút buồn của những người ít về HN như mình.

   Ra HN, ngoài gặp gỡ người thân, thì thú vui của mình là kiếm cái xe máy, chờ đến 4-5 giờ chiều, đúng lúc tan tầm thì phi ra đường, chọn những con đường đông nhất, vòng qua các nút tắc mạn Giảng võ, La thành, về khu Nam đồng, sang Kim liên, Ngã tư Sở…Thong thả chen chúc trong dòng người hối hả để có một cảm giác thân thuộc. 

   Mấy năm trước còn chưa có “Phây” nên đa số bạn bè cũ, qua bộn bề thời gian, cũng rất mơ hồ, chỉ nghe nói làm ở đó, nhà ở đó…mà chưa có dịp tìm lại. Cho nên những buổi chiều lang thang qua những con đường ngày xưa đôi khi còn như một cuộc gặp gỡ tượng trưng. Có thể bạn mình đang đi bên cạnh? Có khi vừa nhìn thấy nhau? Chẳng biết có đúng hay không, nhưng điều đó làm mình vui. 

   Cái thú nữa là ngồi hàng nước nghe bà con HN tán chuyện và chém gió. Mình được cái tốt là ra HN không pha tiếng miền Nam, tô-ly-bát-chén “dõ dàng” nên vào hàng quán không bị chém tiền, nhưng chém gió thì vẫn bị. Lúc đầu hơi choáng nhưng sau thấy quen. Có lần đi xe ôm trên đường Hoàng Quốc Việt, lúc qua Học viện Chính trị Quốc gia, đồng chí xe ôm chắc thấy mình ở xa đến, nên chỉ vào Học viện nói: ”Tớ dạy ở trong kia, rảnh rỗi chạy xe thêm cho vui !?”, mình sợ nghe nhầm nên hỏi lại: “Anh dạy môn gì ?”. “Môn Kinh tế chính trị” - đồng chí xe ôm đáp rành mạch rồi giảng giải cho mình về tình hình kinh tế trong và ngoài nước. Về sau mình còn qua lại đấy nhiều, thấy đồng chí vẫn thường trực trên con “Rem lùn” láng coóng chờ bắt khách, chẳng dạy dỗ gì. Đồng chí cũng nhận ra mình, nhưng mặt tỉnh bơ. Nói chung là trên vỉa hè HN, làm chính trị, làm xe ôm, hay làm MC truyền hình… cũng không hơn kém nhau mấy, xét về trình chém gió. Lâu không được ngồi chè chén, đã thấy người ngu ngu.

   Còn nhiều thú vui khác, như ẩm thực chẳng hạn. SG bây giờ đầy hàng ăn HN, có tàu bay chở các thứ nguyên liệu vào, nhưng vẫn không giống. Các chuyên gia bảo rằng, hãn còn thiếu nhiều lắm, thiếu chút nước sông Hồng, thiếu chút gió Hồ Tây, thiếu tiếng bỗ bã của mợ chủ, thiếu cái nết đủng đỉnh của khách…Ý các bác ấy là cứ phải bê được cả HN vào thì mới giống.

   Nhiều niềm vui như thế. Mùa thu đã về. Bà con, bạn bè lâu không gặp. Rồi còn chuẩn bị họp khu, họp lớp…vậy mà gần ba năm mình chưa ra HN. Quá đắng lòng, thật không thể tin được.

Đọc thêm!

Mười năm về lại Cần thơ 
Nhịp cầu đã nối hai bờ Hậu giang 
Dòng sông còn có đầy gang 
Chợt thương bầy sáo sang ngang cuối trời 
Chợt thương đâu đó một người…

Đọc thêm!

Tôi sinh vào tháng chờ mưa
Giữa năm bom đạn nhặt thưa cuối trời
Tuổi thơ khi khóc khi cười
Lớn lên cũng thích rong chơi,bạn bè
Mỗi khi xuân mãn hạ về
Thấy mình như thể con ve mới vừa
Ngày này sao giống ngày xưa
Năm mươi năm lẻ vẫn chưa chuyển mùa ?

Đọc thêm!

Dùng dằng chẳng hết tháng Giêng
Để xuân còn muộn để duyên còn già
Để sương khói cứ la đà
Để người thì đợi để ta thì chờ…

Đọc thêm!

Thoáng qua mấy ngày tết

Ngựa đã phi tít mờ

Dê vẫn còn đủng đỉnh

Lúc lắc chùm râu thưa

Người trở lên xóm trọ

Mai đào về góc sân

Lại sống đời cây cỏ

Thao thức chờ đến xuân

Hàng quán dần đông đúc

Ngọ Mùi cũng vào nồi

Mang niềm vui trần tục

Giáp Ất là thế thôi…

(Thơ ngày hoá vàng). 

Đọc thêm!

PHÁO HOA GÒ VẤP 
  

    Vậy là sau hai năm tạm vắng, tết này lại có pháo hoa ở Gò vấp. Oai hơn nữa là bắn tầm cao. Cả thành phố chỉ có hai điểm pháo hoa tầm cao là quận Nhất và Gò vấp. Nhưng nếu tính kỹ thì pháo hoa Gò vấp còn cao hơn quận Nhất, vì nó được đặt trên…Gò. (theo Dư địa chí thì Gò Vấp cao 11 m trên mực nước biển).

   Nói túm lại là tết này, pháo hoa Gò vấp cao nhất thành phố.

   Hồi đầu, nghe nói có pháo hoa ở ngay cạnh nhà, mình cũng còn ngờ ngợ, phải chạy xuống tận Công viên Văn hóa, thấy bãi bắn, có lính gác đàng hoàng, mới tin.

   

     Khỏi phải nói giao thừa năm đó dân GV sướng thế nào, thêm cả bà con vùng ven quận 12, Thủ đức. Tụi trẻ thì kéo đến xem tận nơi, còn các cụ thì ung dung mang ghế ngựa ra sân ngồi coi “pháo bông” cháy rực trời . Có điều là pháo nổ lớn quá, đùng đùng ngay trên đầu, nhiều bà con bất ngờ, suýt té. Người ta bảo “dân Gò vấp vui té ghế” là vì đó. Mấy con đường nhỏ ngày thường vé số còn chê, nay cũng bày đặt kẹt xe. Lại nghe nói những nhà tranh thủ mở cổng “coi xe pháo bông” còn hết chỗ, người ta giành nhau đẩy xe vào cho mình chém, y như trên…quận Nhất.

  

    Sau đó thì mọi sự lại bình thường, nhưng xem ra 15 phút pháo bông cũng có tác dụng nhất định. Ngoài việc giúp cho dân xứ Gò mở mặt trong ba ngày tết, nó còn tạo ra những giá trị vô hình theo hướng tích cực. Rao vặt nhà đất có thêm yếu tố “gần khu pháo bông”, mấy khu quy hoạch treo hơn hai chục năm, tưởng đã chết tốt, nay lại hơi động đậy. Mấy phát pháo nổ đã động đến “địa mạch”? Có khi chỉ do bà con mình phấn khởi, “bay trong đêm pháo hoa” mà tự sướng, nhưng cũng có khi là thật. Biết đâu.

    Thế rồi nền kinh tế khó khăn, hai năm gần đây, không có điểm pháo hoa, bà con GV lại phải kéo nhau đi xem nhờ trên quận Nhất. Tết nhất xứ Gò đâm kém khí thế, bầu trời đêm ba mươi đã tối lại vô cùng trống trải.

  

    Cho đến năm nay lại có pháo hoa, dân GV đã vui trở lại, lại được ở nhà coi pháo bông “nhà mình”. Pháo nhà mình vừa đẹp, vừa cao nhất thành phố, mà nổ cũng to nhất. Chúc mừng bà con.

Đọc thêm!

Chủ đề: Ôn nghèo kể khổ…cho vui 

 CHUYỆN SÁCH VÀ BÈ BẠN. 

  Thời đại thông tin số bùng nổ, sách giấy truyền thống sẽ chết. Nhưng đến lúc nó chết hẳn cũng còn lâu, ít nhất là phải sau khi lứa mọt già chúng tôi đã rụng hết răng vì “đục sách”.

 Tôi “đục sách” từ khi chưa biết chữ. Nhà có mấy cuốn truyện tranh cứ phải vác đi nhờ người ta đọc hộ, nghe mãi đâm thuộc nên ai sốt ruột đọc lướt hoặc sai là tôi biết ngay. Rồi tôi lại “đọc” ngược cho đám trẻ con, cả mấy đứa hơn tuổi.

 Không riêng tôi mà hầu hết bọn trẻ thời ấy đều mê sách báo, đó là kênh thông tin giải trí chủ yếu trong điều kiện TV chưa có, phim ảnh thì thi thoảng, đài đóm cũng hạn chế. Còn internet thì chưa hề được khái niệm, kể cả trong chuyện viễn tưởng.

 Mà lúc đó sách báo đâu phải sẵn. Chúng đến tay bọn tôi bằng nhiều con đường khác nhau, số mua, số mượn, số được thưởng, số “cầm nhầm” của người ta, số chẳng nhớ từ đâu…

 Tôi thuộc loại chịu khó mua sách. Biết gần hết những hiệu sách trên các phố Hà nội bấy giờ. Từ hiệu sách to nhất mang tên “Hà nội - Huế - Sài gòn” ngay góc Ngô Quyền - Tràng tiền tới các hiệu sách xung quanh Bờ Hồ và dọc theo các tuyến tàu điện ra năm cửa ô, từ các hiệu sách quốc doanh bạt ngàn “sách mẫu không bán” tới những tủ sách bụi bặm sâu trong phố cổ “sách gì cũng bán” với giá “cắt cổ”.

 Sách bán theo “giá trong” thì khá bèo nhưng chỉ mua được mấy cuốn bèo bèo, còn những cuốn giá trị thì cũng giống như mỡ lá hay chân giò bên thực phẩm, rất ít xuất hiện tại quầy (mà trên chỗ trưng bày thì vưỡn có, thế mới đau!). Nhưng học tập bố mẹ và các anh chị lớn trên mặt trận gạo thịt, bọn nhóc chúng tôi cũng có nhiều cách để săn được sách hay.

 Cách thông thường nhất là kiên cường bám trụ. Kinh nghiệm cho thấy, khi có một em sách Hot nào đó được bày lên chỗ hàng mẫu thì cũng phải có một số em tương tự đang nấp dưới quầy, và việc của chúng tôi là cứ phải quanh quẩn ở đó, chờ khi em nó xuất hiện. Bản thân tôi đã từng phục một cuốn sách phổ biến khoa học ở hiệu sách Hà nội - Huế từ giữa chiều đến sẩm tối, tới khi em nó được đưa ra cho một anh chàng đẹp trai là tôi xáp tới, nhờ tình huống này mà tôi cũng nhận được cuốn sách y như của anh giai kia, kèm theo một ánh mắt “hình viên đạn” của cô hàng sách dễ thương.

 Còn một cách phục kích trí tuệ hơn. Cũng từ kinh nghiệm cho thấy, việc phát hành sách thời đó theo hệ thống phân phối từ trên xuống dưới, từ cấp thành phố đến cấp khu (quận). Vì thế, khi thấy sách mới xuất hiện hôm trước ở mấy hiệu sách trung tâm, thì ngay hôm sau chúng tôi đã có mặt sớm ở hiệu sách nhỏ hơn. Nhờ nắm vững địa bàn, chúng tôi canh thời điểm khá chuẩn, có lần còn giúp cửa hàng khiêng các kiện sách từ xích-lô vào và được ưu tiên mua trước. Cách này tôi đã áp dụng ở hiệu sách trên phố Khâm thiên, đối diện rạp Dân chủ, mua được mấy cuốn hay như “Trong vùng địch” truyện tình báo Liên xô, “Tín hiệu bình yên” truyện hình sự của Trần Hữu Tòng. Cô bán sách ở đây đã lớn tuổi, dễ tính, có sách mới về là bán luôn, hết thì thôi.

 Cũng nhờ đón lõng như thế mà tôi mua được cuốn “Phút quyết định” ở hiệu sách trên đường Thụy khuê gần bót Hàng đậu. Hiệu này gần trung tâm nhưng hơi khuất nên ít người để ý. Cuốn “phút quyết định” có đoạn nói về tên tội phạm bị công an đuổi phải tự sát trong khu Nam đồng, trước sân Nhà 1. Vụ này chúng tôi được chứng kiến.

 Ngoài việc phục kích có trọng điểm, chúng tôi cũng thường xuyên lượn quanh các hiệu sách. Đi nhiều nên thuộc cả cách sắp xếp của từng nơi, có cuốn nào mới là phát hiện được ngay. Sau này, khi đã lớn hơn một tý, chúng tôi còn chịu khó nhảy tàu hay đạp xe ra các vùng ngoại ô, nơi mật độ “mọt” thấp hơn. Sang Cầu giấy, vào Hà đông, xuống Giáp bát, Văn điển. Tại hiệu sách chỗ đầu Cầu giấy, khi đó còn là vùng ao hồ lụp xụp, có lần tôi thấy tập thơ “Lá cỏ” của Uýt-xơ-man, cuốn này đang được bình luận nhiều trên báo chí và bầy trang trọng trong tủ kính của mấy hiệu sách lớn, nên tôi chộp luôn dù khá dầy, giá tận một đồng. Nhưng tiếc thay, về đọc chẳng hiểu gì.

 Có dịp được đi xa là tôi để ý tìm hiệu sách, những hiệu sách tỉnh lẻ thường rất nghèo nàn, nhưng đôi khi cũng vớ được của hiếm lưu lạc. Gần ga Thường tín, cách HN hơn hai chục cây, trên lối rẽ vào viện Tâm thần nơi ông nội tôi công tác, có một Hiệu sách nhân dân cấp huyện khá bề thế, cứ mỗi lần qua đó là tôi kiếm được vài cuốn. Đặc sản của hiệu sách này là những cuốn sách về điện đóm như “điện tử học lý thú”, “truyền hình thật là đơn giản”…ở thành phố thì đắt như tôm tươi nhưng bà con nông dân - lúc đó còn thắp đèn dầu - thì không quan tâm lắm.

 Chịu khó săn sách như thế nhưng có nhiều cuốn chúng tôi cũng chịu, đó là những cuốn hầu như không thấy ngoài hiệu sách. Ví dụ như các bộ Tam quốc, Đông chu liệt quốc, Tây du ký của NXB Lao động, hay các cuốn truyện tình báo, trinh thám nước ngoài, các bộ sách văn học kinh điển…Những cuốn đó, nếu mê quá, chúng tôi phải bấm bụng mua ở các hàng sách tư nhân với “giá ngoài”. “Giá ngoài” thường đắt gấp đôi, gấp ba “giá trong” tùy độ hiếm.

 Tôi thường mua sách ngoài ở hàng văn phòng phẩm gần bến tàu điện Ô chợ dừa. Bà chủ quán này được chúng tôi gọi là “địa chủ” vì ăn mặc, trang điểm cầu kỳ, đi đứng đủng đỉnh như mấy mợ nhà giàu trong phim Sao tháng tám. Tuy nhiên sách chỗ này khá mềm. Cuốn truyện gián điệp “Sợi chỉ mỏng manh” bìa cứng của Liên xô đã được tôi quyết định “xuống tiền” mua ở đây sau khi đã khảo giá nhiều nơi. Mức tiền tôi xuống là ba đồng, trên giá gốc là đồng rưỡi.

 Nhưng phải nói thật là những dịp “xuống tiền” hoành tráng thế là khá hiếm. Kinh phí được bố mẹ cấp cho những lần đi chơi cũng khiêm tốn, nhiều khi chúng tôi phải chấp nhận nhịn kem và cuốc bộ từ Bờ Hồ về để dồn tiền mua sách. Hồi cấp một, tôi đã từng phải vòng về nhà xin thêm một hào để mua cuốn chuyện tranh “Diệt xe tăng Mỹ” giá hai hào rưỡi tôi vì trong túi chỉ có ba đồng xèng mệnh giá 5 xu. Cũng may là lượt quay lại mẹ tôi cho thêm tiền lộ phí, may hơn nữa là lúc quay lại cuốn đó vẫn còn. Có lần tôi hỏi xin mẹ năm đồng để mua cuốn truyện viễn tưởng “Tinh vân tiên nữ” làm mẹ tôi cũng choáng, cứ băn khoăn mãi, đi hỏi ý kiến nhiều thầy cô trong trường. Nhưng sau rồi tôi lại mượn được cuốn đó của ông anh hàng xóm. Kỷ niệm đau thương là khi cậu Đê tôi trong miền Nam ra, thương thằng cháu nên cho hẳn tờ mười đồng mới cứng (tờ tiền to nhất bấy giờ) để mua sách dần, vậy mà tôi lớ ngớ, lên tàu điện bị đám “lính mổ” móc mất.

 Kể thêm một chút trước khi kết thúc phần mua sách là khả năng thẩm sách từ xa của bọn tôi. Lý do là hồi đó chưa có các nhà sách dạng siêu thị như bây giờ. Các hiệu sách cũng được bài trí như các cửa hàng mậu dịch khác, đại khái là bên trên có tủ kính bày sách mẫu, bên dưới là quầy để sách bán, nhưng quầy cũng có kính hoặc lưới nên chúng tôi không thể sờ vào sách được, chỉ nhìn cái bìa. Nhân viên bán sách thì lại chảnh (trong thời bao cấp bất cứ ai được bán cái gì theo giá nhà nước đều có độ chảnh, độ chảnh ở hàng sách đỡ hơn nhưng vẫn có), chỉ khi vắng khách chúng tôi mới có dịp xin phép “cho chúng cháu xem nhờ cuốn nọ cuốn kia” mà cũng chỉ xem nhanh một hai cuốn thôi, còn nếu lâu hơn thì các cô sẽ không vui. Mua bán tù mù thế nên chúng tôi phải rèn luyện khả năng phán đoán nội dung và độ hay bằng các dữ liệu gián tiếp như tên sách, bìa sách, tác giả, nhà xuất bản, độ dày mỏng…cũng phải nhờ đến sự tư vấn của đám bạn và cả bản năng của loài mọt. May là sách vở hồi ấy đặt tên, vẽ bìa cũng chân phương chứ còn như bây giờ, đưa cả hình diễn viên hài lên bìa sách luật thì chúng tôi chỉ có khóc.

 Tóm lại là ở thời kỳ gian khổ ấy, ăn mặc còn thiếu thốn, nên chuyện mua sắm sách vở, người lớn cũng chỉ lo được phần nào. Để thỏa mãn nhu cầu đọc, bọn trẻ phải tự tìm đến với nhau. Những cuốn sách được cho mượn luân chuyển mới là nguồn “cơm giấy” chính của chúng tôi. Hơn thế, chúng còn là sợi dây kết nối bạn bè, là chứng tích của nhiều chuyện vui buồn thời đi học.

 Phương thức phổ biến nhất là bỏ vài cuốn vào cặp, mang đến lớp, đứa nọ mượn đứa kia rồi chuyền tay nhau. Những cuốn sách hay cứ đi lòng vòng rất lâu mới trở về với chính chủ. Nhiều lúc sốt ruột, phải truy qua cả chục đứa mới thu hồi được sách, trong tình trạng khá nhàu nhĩ.

 Tới lúc đã thân quen hoặc khi các cặp mọt bắt đúng tần số, chúng tôi rủ nhau về tận nhà để xem sách. Thường thì dân nghiện giấy dễ nhận ra nhau, nhưng cũng phải thăm dò. Chỉ có thằng Dương “ký” nhà 3C thì khác, vừa mới gặp tôi nó đã hỏi luôn “cậu có hay đọc sách không ?”. Hơi tự tin với lưng vốn hơn trăm cuốn nên tôi gật, nó lại bảo tiếp “thế bọn mình trao đổi nhé” và dẫn tôi về nhà. Kho sách của thằng Dương làm tôi suýt ngất. Nhà nó ở dãy trệt, xây nới cả phía trước phía sau nên rất dài và có nhiều buồng nhưng thằng Dương lại ở trên một cái gác xép sát mái, có thang gỗ để leo lên. Cái gác xép khá rộng nhưng chỉ còn chừa một khoảng hẹp bằng cái chiếu con, còn xung quanh là các giá sách. Hay hơn nữa là cái gác xép của nó hoàn toàn biệt lập, có thể ở trên đó đọc cả buổi, cũng không ngại tốn điện bật đèn vì chủ nhân “thư gác” đã trổ một ô cửa trên mái nhà, có lắp kính nên rất sáng. Nhà thằng Dương cũng toàn người lớn, rất dễ chịu.

 Sách của thằng Dương có đủ loại và toàn thuộc loại chất. Ngoài các bộ truyện văn học, còn có nhiều sách nước ngoài, sách khoa học kỹ thuật, rồi sách mỹ thuật, sách khảo cứu lịch sử, địa lý… cũ có, mới có, thêm cả một bộ giáo trình của anh nó học trường Y. Nhìn bao quát, cái gác xép này giống như một thư viện mini hay một cửa hàng sách cũ thời nay.

 Tôi với thằng Dương nhanh chóng thân thiết, mớ sách nhà tôi tuy khiêm tốn nhưng cũng có nhiều cuốn nó ưng, nhất là cuốn từ điển Larousse dày cộp có nhiều hình mà ba tôi mang trong Sài gòn ra. Còn tôi thì khỏi nói, mờ mắt vì kho sách nhà nó. Nhiều cuốn mới toanh, rất độc mà tôi không hiểu nó kiếm ở đâu. Hỏi thì nó nói là nhờ mua trên phố. Đúng là gia đình bên mẹ thằng Dương ở phố Mã mây, trong một ngôi nhà mà nó đã chỉ cho tôi thấy trong tranh của Bùi Xuân Phái, nhưng tôi đoán là phải có một nguồn cung cấp chuyên nghiệp nào đó, một cửa hàng sách chẳng hạn. Điều đó thì không dám chắc, nhưng điều chắc chắn là khả năng tài chính của thằng Dương (xét trong mặt bằng của bọn trẻ chúng tôi) là rất xông xênh. Tiền tậu đám sách của nó, dù chỉ tính “giá trong”, cũng không phải là nhỏ.

 Đến đây xin được tạm dừng để nói thêm về thằng Dương. Nó họ Thái, tên đầy đủ là Thái Bình Dương nên hồi đi học hay được các thầy cô gọi đùa là Đại Tây Dương hay Ấn Độ Dương. Trong nhóm thì bọn tôi gọi nó là Dương “ký”, có lẽ vì trông nó giống ông thầy ký. Thằng Dương nhỏ con, da đen, chỉ được cặp mắt sáng, nhìn thẳng. Cấp hai học nó chung với tôi nhưng chưa thân, còn khi vào cấp ba Đống đa thì nó học bên lớp G, còn tôi lớp A. Thằng này họp hành hay phát biểu phê bình bạn bè nên lúc đầu tôi đánh giá nó hơi “bôn sệt” (tức là mô phạm kiểu cán bộ) nên không ưa, nhưng sau thì biết tính nó là vậy.

 Thằng Dương đọc nhiều nên biết rộng, nhớ tốt, nhất là các kiến thức xã hội. Nó chịu khó đọc sách về Công giáo, về đạo Phật, Phân tâm học…cũng chịu khó đi, cứ cuốc bộ lõng thõng từ hiệu sách, sang bảo tàng, vào nhà chùa, ghé triển lãm…Sẵn sàng hỏi han người lạ, không ngại. Có lần nó còn nói chuyện với Tây ở Bờ Hồ, chúng tôi phục lắm, đến lúc Tây đi rồi, hỏi mày nói chuyện gì? thì nó chỉ bảo vắn tắt: đấy là người Pháp, mình chào họ thôi. Thời cấm vận, phân biệt được Pháp với Liên xô là siêu rồi.

 Tuy thế, học chính khóa thì thằng Dương không chú trọng mấy, chỉ làng nhàng. Thi đại học cũng trượt. Đăng ký vào Hàng hải, khoa Vô tuyến, biết khả năng đỗ là rất thấp, nhưng nó vẫn cười khè khè bảo: chỉ thích mỗi chỗ đó.

 Sau nó đi bộ đội ở Cao bằng. Đến lúc tôi ra trường thì nó vào Nam, nhưng ở khá xa, vùng Xuyên mộc, Bình châu, gần suối nước nóng. Vùng này khi đó rất hoang sơ, là bãi tập kết của dân vượt biên. Rồi nó lên SG tìm tôi, bảo là đang trông coi lò sấy chuối cho bà cô, ở giữa rừng chuối, cách lộ mấy cây số, một mẩu báo cũng không có, nói gì đến sách. Nó mượn tôi mớ sách rồi về Bình châu. Mấy tháng sau có người mang sách đến tận nhà trả, nói anh Dương đã ra Bắc. Tôi viết thư hỏi thì nó bảo đang làm cho “Bộ Nặng” (Bộ Công nghiệp nặng) nhưng kêu chán, muốn đi đâu đó.

 Năm 90 tôi ra Bắc học, đến nhà thằng Dương, chờ mãi khuya mới gặp, thấy nó rất oách, quần áo chỉn chu, giầy đen, cặp số và có vẻ bận rộn, “quyết” vấn đề rất nhanh. Nó “quyết” luôn cho tôi cái xe đạp, còn định “quyết” cả tiền nhưng tôi không nhận. Nó “quyết” tôi lên gác xép ngủ cho yên còn nó phải thức làm việc, mai lại đi sớm. Mấy năm mới quay lại, nên dù buồn ngủ tôi vẫn tranh thủ thăm qua đám sách vở ngày xưa. Kho sách của thằng Dương được bổ sung nhiều, đặc biệt là các loại sách ảnh ngoại quốc, sản phẩm của thời mở cửa. Chúng khá bừa bộn chứng tỏ vẫn được chủ nhân chăm sóc chu đáo.

 Gặp nhau được vài lần thì thằng Dương lại quay vào Nam, lần này nó ở Cần thơ. Đến hè tôi về SG, nó lên, bảo là vẫn trông lò sấy chuối ở nông trường Sông hậu, vẫn giữa cánh đồng. Sinh hoạt văn hóa thì chỉ có nhậu. Ăn uống lại thất thường nên dính bệnh gan, phải chữa ở viện 121. Nó lại cười khè khè, bảo cũng ổn rồi, mình sắp thành bác sĩ rồi và cho tôi xem cuốn sách “Tìm hiểu bệnh viên gan B” bìa màu đỏ. Tôi lè lưỡi, ông này đúng là thánh sách.

 Tôi ra Bắc, nó xuống Cần thơ, bẵng đi cả năm. Lúc tôi về HN, đến nhà nó thì cửa khóa, chỉ gặp một ông bạn lạ mặt ngoài sân, khi tôi hỏi thì ông này trợn mắt, chỉ chỉ ngón tay xuống đất bảo: thằng Dương ở đấy, nó ở đấy. Tôi điếng người. Lần sau nữa mới gặp mẹ thằng Dương ở nhà để vào thắp nhang cho nó. Cuối cùng thì nó vẫn mất vì viêm gan và được chôn cất ở quê nội, vùng cát cháy Bình thuận.

 Vậy là mọi sự với thằng Dương đều dang dở, tôi kể lại hơi dài không phải vì nó là bạn thân, mà đó là một câu chuyện rất đời. Cuộc đời không như sách. Nếu thằng Dương còn, có thể vốn hiểu biết của nó sẽ tìm được nơi thi thố. Nhưng cũng có thể nó vẫn cứ lõng thõng xê dịch đó đây. Điều đó không quan trọng, mà quan trọng là thời nào và ở đâu cũng không thiếu những tín đồ chữ nghĩa, những người luôn coi việc lượm lặt tri thức - đơn thuần - chỉ là một niềm vui.

 Trở lại với câu chuyện, ngoài thằng Dương thì tôi có một đứa bạn nhiều sách nữa là thằng Hoa Nam. Thằng này ở tập thể báo Nhân dân, tức là dãy nhà tầng hình chữ U phía ngoài cổng khu Nam đồng. Thằng Hoa Nam là học sinh giỏi văn, giải ba toàn miền Bắc. Sách của nó có chọn lọc, phần lớn là những bộ tuyển tập của các nhà văn nổi tiếng: Nam Cao, Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan…và nhiều nhà văn nước ngoài. Những bộ tuyển tập được nó giữ cẩn thận trong cái tủ kính đặc biệt, tạo thành từ một khung cửa sổ lớn. Số này tôi chỉ xem tại chỗ, không dám mượn. Đám sách tổng hợp còn lại cũng khá nhiều và có thể mượn được. Nhà thằng Hoa Nam chỉ có hai mẹ con, mẹ nó đi làm suốt ngày, nên bọn tôi ám ở chỗ nó cũng thường xuyên. Ngoài sách, thằng Hoa Nam còn có nhiều đồ lưu niệm và một bộ sưu tập tem gồm ba bốn cuốn album dầy. Trong khi bọn tôi mới tập “chơi” tem bằng cách bóc từng cái trên phong bì và cắt tem in trong họa báo Liên xô thì tem của thằng Hoa Nam đã có từng bộ theo chủ đề đàng hoàng. Nhiều tem nước ngoài rất lạ mà nó đều thuộc vanh vách. Các giá sách ngăn nắp của thằng Hoa Nam khiến tôi rất mê nên về nhà tôi cũng kiếm gỗ tự đóng một cái và xếp sách vở vào. Điều này làm ba má tôi rất phấn khởi. Từ hồi vào cấp ba tôi không gặp thằng Hoa Nam, vừa rồi xem trên mạng mới biết bây giờ nó là nhà báo, làm chức to bên một cơ quan về Thiếu niên, Nhi đồng.

 Những bạn khác thì dù ít, dù nhiều nhưng đứa nào cũng có sách, vì thế tôi đã la cà khắp cả khu tập thể để tìm bạn, tìm sách. Ngoài mấy đứa cùng dãy nhà 7C thì các nơi khác đều có: Nhà 7 có cái Ngọc, thằng Cường “con”, tôi đã nhiều lần bới tung mấy ngăn kéo truyện của chị em nó, nhà 8 có thằng Hoàn, nhà 4 có Thắng “mái” (mới mất), nhà 2 có Ngọc tầng 4, nhà 3 có Ngọc Lâm, Thái Long, nhà 1 có Hồng Sơn… Không thể nhớ hết được vì thời gian đã rất lâu, nhưng có những chuyện đã thành kỷ niệm. Ở nhà 5, tầng hai có cái Thanh, con cô Quế. Cảnh nhà cái Thanh thì ở khu Nam đồng đều biết: bố liệt sĩ, mẹ thì bệnh thần kinh, anh nó thì bị tù vì dính một “trận chiến đường phố” trong đội hình của “lính quân khu”. Nói gọn là nhà nó rất khổ, vậy mà nó rất ham đọc. Tôi không học cùng cái Thanh, cũng không nhớ là quen nó thế nào, chắc cũng từ một cuốn sách nào đó. Cái Thanh không vào nhà tôi, thường thì buổi tối thấy nó thập thò ở gốc cây trước cửa là tôi nhót ra xem cuốn sách nó mang đến, rồi vào lấy sách cho nó mượn. Nó không vào nên tôi mang cả mớ để nó chọn. Có khi tôi sang nó, cũng chỉ đứng dưới sân gọi. Cái Thanh rất thính, nghe thấy ngay và chạy xuống. Một thời gian sau, khi cô Quế phát bệnh, đi “diễn thuyết” lang thang thì không thấy cái Thanh sang nữa. Từ đó tôi cũng không gặp, không biết nó giờ ở đâu.

 Nhờ hoạt động kiểu cộng đồng như thế nên nguồn sách rất phong phú, nhiều chủng loại, và chúng tôi đọc tất. Ngoài truyện tranh, truyện thiếu nhi, chúng tôi đọc cả tiểu thuyết nội ngoại, truyện danh nhân, sách khoa học kỹ thuật, tạp chí các loại, kể cả tài liệu tham khảo của quân đội do “các cụ” mang về. Tôi nhớ là mới lớp ba, lớp bốn gì đó mà tôi đã đọc cả cuốn tiểu thuyết dày “Gia đình Bút-đen-Brúc”, truyện về xã hội châu Âu thời xưa vô cùng rối rắm, đã thế lại không có tập một, chỉ mỗi tập hai, vậy mà tôi cũng xơi hết. Cuốn “Tinh vân tiên nữ” đã nói ở trên là chuyện viễn tưởng về du hành vũ trụ rất trừu tượng, nhưng bọn tôi cũng không ngại, đoạn nào khó hiểu quá thì bỏ qua.

 Một tai nạn ngộ ngĩnh là lần thằng Nam “cộ” cho tôi mượn cuốn “Thú chơi cổ ngoạn” của Vương Hồng Sển. Cuốn này in trong miền Nam từ trước giải phóng, nội dung dài dòng về khảo cứu đồ cổ, nhưng có một số đoạn kể các tích xưa bọn tôi cũng thích. Tôi đang đọc thì ba tôi nhìn thấy, vậy là lớn chuyện. Hồi đó tất cả sách in ở miền Nam trước 75 đều được xếp vào loại văn hoá phẩm độc hại, phải nghiêm cấm. Nguy hiểm hơn, cuốn này lại của tay Hồng Sển họ Vương nào đó, chắc là Tàu rồi. Vậy là mấy cụ họp lại nghiên cứu, có cả bác Huy, bố thằng Hồng “bộc”, là cán bộ chính trị. Rồi các cụ gọi bọn tôi ra phân tích sự độc hại. Thứ nhất, đây là sách nhảm nhí, chỉ nói chuyện ăn chơi vô bổ, không đề cao người lao động. Thứ hai, nó rất phản động, nêu giả thuyết linh tinh về nguồn gốc người Việt, trong khi sự thật sáng ngời không thể chối cãi là người Việt ta dòng dõi con Rồng cháu Tiên. Bọn tôi cũng hoảng và khai ra thằng Nam “cộ”. Sau đó hình như Ba tôi có trao đổi với bố thằng Nam và đi đến nhất trí cao là tịch thu cuốn sách.

 Vài năm sau tôi lại tìm thấy cuốn sách đó do ba tôi cất trong tủ, tôi lôi ra đọc và thấy là trừ những chỗ “phản động” ra thì nó khá hay. Bọn tôi lại chuyền tay nhau, có lần ba tôi cũng thấy nhưng không nói gì nữa.

 Chuyện kể trên hơi buồn cười nhưng nó cho thấy là người lớn cũng rất quan tâm đến việc đọc của bọn tôi. Ngoài mua, các cụ còn cho bọn tôi những cuốn sách được tặng hoặc được cấp phát, số này cũng nhiều, nhất là các cụ làm bên tuyên huấn hay xuất bản. Trong khu tập thể còn có những nhà văn nổi tiếng như Hữu Mai, Hồ Phương...sự hiện diện của các thần tượng càng này cổ cũ cho việc đọc sách của bọn trẻ. Nhiều phụ huynh còn chịu khó mượn sách trong thư viện Quân đội về cho bọn tôi. Ở dãy nhà tôi thì bác Trẻ, bố thằng Thành, là hay mượn nhất, mà toàn mượn sách quý như Tam quốc, Thủy Hử…Sách cứ để đầu tủ, chúng tôi thay nhau đọc, chừng mươi hôm thì bác hỏi: chúng mày đọc hết chưa? Để đổi cuốn khác. Cụ hỏi câu này hơi thừa vì mỗi cuốn chúng tôi xử lý rất nhanh, chỉ trong vòng vài nốt nhạc. Nhiều khi chờ sốt ruột phải nhắc khéo kẻo cụ quên. Bây giờ thì phần lớn trong số các cụ cũng đã đi xa. 

 Có một thời gian trong khu cũng tổ chức thư viện ở Hội trường. Hình thức là mỗi đứa góp ba cuốn, rồi các anh chị phụ trách dùng số sách đó cho mượn, ghi sổ đàng hoàng. Lúc đầu cũng sôi nổi, chúng tôi chen nhau chí chóe, mệt mà vui. Nhưng chẳng biết sao thư viện này không duy trì được. Số sách còn lại được chuyển về một phòng nhỏ đầu nhà trẻ, do các bác hưu trí quản lý, sau rồi mất hẳn.

 Sở thích sách vở vẫn duy trì đều nhưng cũng thay đổi dần khi bọn tôi lớn lên. Vào cấp ba, chúng tôi có dịp làm quen với nhiều “mọt sách” đẳng cấp từ những nơi khác, những câu chuyện sách cũng sâu sắc, thi vị hơn, nhiều khi vượt ra ngoài trang giấy… Rồi đến khi tôi vào Nam, lại có thêm những điều lạ. Nhưng xin để dịp khác, tôi xin phép dừng câu chuyện ở đây. Hiện tại tôi đang làm việc cùng Thư viện của cơ quan, xung quanh là sách và sách. Lắm lúc thấy buồn cười, hồi bé mình cứ hay mơ ước sau này có một nhà đầy sách, bây giờ coi như xong.

Đọc thêm!

Đầu xuân trên bến Nhà rồng 
Quân khu Nam đồng gặp mặt phía nam 
Bạn bè ba bốn chục năm 
Cùng chung vui giữa mênh mông đất trời 
Ban liên lạc rất tuyệt vời 
Trong ngoài chu đáo như nơi gia đình 
Khách mời thì thật chí tình 
Hoa cùng quà cáp thân chinh mang vào 
Bà con ở những phương nào 
Nghe tin họp mặt, xôn xao chúc mừng… 

Kết quả là quá tưng bừng 
Không phụ danh tiếng vang lừng bấy nay 
Rượu bia rót chẳng biết say 
Người không biết mệt đan tay nối vòng 
Hát vang lên tự đáy lòng 
Bao năm ta vẫn cùng trong một nhà…

Đọc thêm!

  Năm mới nói chuyện cũ. 

  Hồi Lệ Rơi mới xuất hiện, tiếng tăm nổi như cồn, mình cũng tò mò xem thử một lần rồi thôi, vì thấy không có gì đặc biệt. 

  Nhưng dư luận thì vẫn ồn ào.

  Nhiều người chê là nhảm. Tuy nhiên cần phải thấy là đa số các thứ trên Youtube đều linh tinh, hầm bà lằng. Xét về độ nhảm thì LR chưa phải là đẳng cấp.

   Cũng có người khen LR giỏi. Khả năng có hạn nhưng thủ đoạn rất siêu, tính tổng thể thì xứng đáng là một tài năng lớn. Tuy nhiên ở xứ mình bi giờ, ngành PR đã phổ cập và đã thành công nghệ: công nghệ đánh bóng, công nghệ tạo nổ, công nghệ xì-căng-đan. So với các loại đại bác đang đì đùng khắp nơi thì LR chỉ là pháo tép. Rất khiêm tốn.

   Có người đặt vấn đề nghiêm chỉnh hơn, là đằng sau LR có một thế lực truyền thông nào đó. Nhưng điều này cũng không lạ, đằng sau sự kiện gì mà chẳng có dấu ấn truyền thông. Truyền thông thời nay có thể dựng nên tất tần tật: từ tội đồ tới siêu sao, từ hoa hậu tới chính trị gia…LR chắc chắn là được dựng lên, nhưng chỉ dựng để mua vui, lo nghĩ làm gì cho mệt.

    Thế rồi chuyện LR cũng qua nhanh. Trò tung hứng chỉ có thế.

    Vậy mà vừa rồi LR tự nhiên xuất hiện làm khách mời trên VTV1, gây ngỡ ngàng cho nhiều người.

    Không phải ngỡ ngàng với LR, vì LR mới đó mà đã xưa lắm rồi. Dù VTV có đứng ra tổ chức cho y một đại Gala truyền hình trực tiếp đến hàng ngàn điểm cầu thì cũng chẳng giải quyết vấn đề gì.

    Mà ngỡ ngàng vì cái tầm của VTV.

   Hình: Lệ rơi trên VTV.

Đọc thêm!